Bezint eer ge bezuinigt

Het is niet meer zoals het was. Niet meer zoals vroeger: de monetaristen tegen de Keynesianen, waarbij laatstgenoemde stroming pleit voor een anticyclisch begrotingsbeleid van de overheid. De overheid dient de economieën te stimuleren wanneer het tegenzit en te bezuinigen wanneer het meezit. Klinkt simpel en logisch, zeker ook als je rekening houdt met het doorslaand optimisme van de mens als het goed gaat en pessimisme als het slecht gaat. De mens heeft veelal de neiging tot overreactie en Keynes biedt met dit beleid een gezond tegenwicht. 

Maar wat nou als dit niet kan. De landen van de EU hebben immers met elkaar afspraken gemaakt over begrotingstekorten en staatsschulden en de druk op met name de Zuid-Europese landen is groot. In Spanje is de werkloosheid 23%. In Griekenland was de economische krimp in 2011 5,5% en naar schatting dit jaar 2,5% en Italië zit op het niveau van 20 jaar terug. De kloof tussen Noord- en Zuid-Europa wordt groter en groter. Hoe nu te handelen in een EU die zulke verschillende landen herbergt? 

Feit is dat binnen een economie de bestedingen vanuit en naar het buitenland (de externe sector), de publieke sector (de overheid) en de private sector (bedrijven en particulieren) altijd met elkaar in balans moeten zijn. Als een land structureel meer importeert dan het exporteert, dan levert dit voor de combinatie publiek en privaat automatisch een tekort op. De bevolking zal moeten interen of lenen of de overheid moet dit doen in de vorm van een begrotingstekort. There is no such thing like a free lunch. Hoe ging dit vroeger ook al weer? Oh ja, bij een structureel handelstekort devalueerde de munteenheid (of werd gedevalueerd) en ontstond door de ontstane prijsverschillen een nieuwe balans. Maar hoe moet dit nu in een economie waarbij Zuid en Noord niet met elkaar kunnen concurreren? De gemiddelde arbeidsproductiviteit ligt in Portugal 45% lager dan in Nederland! 

De huidige bezuinigingen in Zuid-Europa gaan niet werken. Dit zijn bezuinigingen die zullen leiden tot verdere armoede. Veel protesten lijken daarom terecht. Alleen structurele maatregelingen op nationaal en Europees niveau zullen vruchten afwerpen. Betere educatie, privatiseringen, hogere belastingen voor de rijken op Europees niveau en een overkoepelende Europese begroting met daarbij een forse herverdeling van middelen richting Zuid-Europa. Nee, ik hoor het u zeggen, niet om de siësta te verlengen, maar om middelen te besteden om beter te gaan concurreren, om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Het alternatief is niet oké. Toenemende armoede in Zuid-Europa, opstand van de bevolking en dan alsnog afsplitsing van de EU. Nog keus? Nee... geen keus. Niet alleen Noord-Europa heeft zich in de strop gehangen door deelname aan de EU, maar ook Zuid-Europa. Hun enige middel, devaluatie, is hun ontnomen. 

Folkert Fennema

Reageren?

ALLE BLOGS